ABD ile İran arasında sekiz aydır süren çatışmaya ilişkin barış görüşmelerinde ilerleme sağlandığı iddiaları, bu haftanın ilk işlem günlerinde petrol fiyatlarını sert biçimde dalgalandırdı. Pazartesi günü yüzde 7'nin üzerinde değer kaybeden Brent ve Batı Teksas türü (WTI) ham petrol, salı günü 6 doları aşan bir aralıkta inip çıktı; Bloomberght'ın haberine göre gün sonunda Brent varil başına 104 dolar, WTI ise 97 dolar civarında seyretti.
Salı sabahı fiyatlardaki ilk yükselişte, ABD'nin İran'ın Keşm Adası'na saldırı düzenlediğine ilişkin haberler etkili oldu. Milliyet'in Uzmanpara sayfasındaki habere göre, adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili, İran'ın bölgede ABD ordusuna ait bir uçağı karadan havaya füzeyle hedef almaya çalıştığını, ABD'nin buna karşılık füzenin ateşlendiği rampayı vurduğunu aktardı. Yetkili, saldırının sınırlı boyutta ve savunma amaçlı olduğunu söyledi. Bu haberlerin ardından Brent petrolün varil fiyatı günü 104,77 dolardan tamamladıktan sonra sabah saatlerinde yeniden 105,81 dolara kadar yükseldi, WTI'nin aralık vadeli sözleşmesi ise 97,38 dolara çıktı. Bir önceki akşam İran, ABD'ye ait 3 insansız hava aracını düşürdüğünü açıklamıştı.
Ancak gün ilerledikçe diplomatik ilerleme iddiaları fiyatları yeniden aşağı çekti. Hürriyet'in Bigpara sayfasında yer alan AA kaynaklı habere göre, ABD ile İran arasında anlaşmaya yönelik ilerleme sağlandığına ilişkin iddialar salı günü ikinci işlem gününde de etkili oldu; Brent petrol yüzde 3'ü aşan düşüşle 102 doların, Amerikan ham petrolü ise yüzde 2'lik gerilemeyle 95 doların altına indi. Ekim ayında yüzde 10'un üzerinde yükselen petrol piyasasında, ABD'deki ara seçimlerin ardından çatışmaların yeniden tırmanabileceği riski de fiyatlara yansıyordu.
Taraflar müzakerede nerede?
Bloomberght'ın haberine göre Tahran ve Washington, aralarındaki görüş ayrılıklarını çözmek için arabulucuların getirdiği yeni önerileri inceliyor. Buna karşın İran Ulusal Güvenlik Başkanı, X platformundan yaptığı açıklamada ABD'nin yanıtının şu ana kadar "tatmin edici olmadığını" söyledi. Katar basını ise Katarlı bir arabulucu heyetin yeniden Tahran'a hareket ettiğini duyurdu. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile ilerleme kaydedildiğini belirterek müzakereyle uzlaşma konusunda iyimser olduklarını, ancak İran'ın "daima biraz öngörülemez" olabileceğini söyledi; Vance, Trump'ın İran'a karşı "askeri ve askeri olmayan seçenekleri" elinde bulundurduğunu ekledi.
Trump'ın tutumu ne?
Financial Times'a konuşan Trump, İran'a saldırmak için şu an acil bir planlarının olmadığını belirterek "Gitmemiz gerekirse hazırız ancak buna gerek kalmayabilir" dedi. Bloomberght'ın derlediğine göre, dokuz aydır süren çatışma Basra Körfezi'nden gelen akışları aksatırken Brent petrol bu yıl yüzde 70'ten fazla yükseldi; dizel ve benzin fiyatlarının ABD dahil birçok ülkede artması, kasım ayındaki ara seçimlerin sonucunu etkileme potansiyeli taşıdı. Raymond James & Associates analisti Pavel Molchanov, seçimlerin Beyaz Saray'ın İran stratejisini etkileyebilecek bir takvim miladı olduğunu belirterek, yüksek benzin fiyatlarının siyasi etkisinin oylamadan önce büyük ölçüde emilmesi nedeniyle yönetimin elinin artık daha esnek olabileceğini söyledi.
Uzmanpara'nın haberine göre Brent petrolde 106,36 dolar direnç, 104,74 dolar ise destek bölgesi olarak izleniyor. Analistler, Keşm Adası saldırısı haberinin fiyatlara yeniden jeopolitik risk primi eklediğini, ancak fiziki arzda veya enerji altyapısında yeni bir kesinti yaşanmadığı sürece bu yükselişin kalıcı olmayabileceğini değerlendiriyor.
Kaynak: Uzmanpara, Bloomberght, Bigpara
