Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, aramızdan ayrılışının 88. yıl dönümünde anılıyor. Gazeteniz Olsun'un haberine göre, 1881 yılında Selanik'te doğan Atatürk'ün hayatı, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlayan Millî Mücadele ve 29 Ekim 1923'te ilan edilen Cumhuriyet'le şekillendi.
Atatürk'ün askerlik yılları nasıl geçti?
Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi olan Mustafa Kemal, eğitimine mahalle mektebinde başladı, ardından Şemsi Efendi Mektebi ve Selanik Askerî Rüştiyesi'nde öğrenim gördü. Burada matematik öğretmeni kendisine "Kemal" adını verdi. Manastır Askerî İdadisi'nin ardından 1899'da İstanbul'daki Harp Okulu'na girdi, 1902'de teğmen rütbesiyle mezun oldu ve 1905'te Harp Akademisi'ni kurmay yüzbaşı olarak tamamladı. Şam, Makedonya, Trablusgarp ve Balkan Savaşları'nda görev yapan Mustafa Kemal, 1915'te 19. Tümen Komutanı olarak Çanakkale Cephesi'nde Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'daki çarpışmalara katıldı. Bu dönemde askerlerine verdiği "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum" emriyle tarihe geçti ve Anafartalar Kahramanı olarak tanındı.
Samsun'a çıkış Millî Mücadele'yi nasıl başlattı?
Birinci Dünya Savaşı sonunda Anadolu'nun işgal edilmeye başlanması üzerine Ordu Müfettişi olarak görevlendirilen Mustafa Kemal Paşa, 16 Mayıs 1919'da Bandırma Vapuru'yla İstanbul'dan ayrıldı ve 19 Mayıs 1919 sabahı Samsun'a ulaştı. Samsun'dan Havza'ya geçerek halkı işgallere karşı örgütleyen Mustafa Kemal Paşa, Amasya, Erzurum ve Sivas'ta düzenlenen kongrelerle Millî Mücadele'nin yol haritasını belirledi. 22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi'nde "Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" ilkesi yer aldı. 8 Temmuz 1919'da askerlikten istifa eden Mustafa Kemal, 23 Temmuz 1919'da Erzurum Kongresi'ne, 4 Eylül 1919'da da Sivas Kongresi'ne başkanlık etti. 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Meclis ve Hükümet Başkanı seçildi.
Cumhuriyet'in ilanına uzanan süreçte hangi zaferler kazanıldı?
Birinci ve İkinci İnönü Savaşları'nın ardından 23 Ağustos 1921'de başlayan ve 22 gün 22 gece süren Sakarya Meydan Muharebesi'nde kazanılan zafer üzerine Mustafa Kemal'e TBMM tarafından Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi. 26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi'yle sonuçlandı; Türk ordusu 9 Eylül 1922'de İzmir'e girdi. 11 Ekim 1922'de Mudanya Ateşkes Antlaşması, 24 Temmuz 1923'te de Lozan Barış Antlaşması imzalanarak Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı. Türkiye Büyük Millet Meclisi 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'i ilan etti ve Mustafa Kemal Atatürk ilk Cumhurbaşkanı seçildi; 1938 yılına kadar dört kez bu görevi yürüttü.
Cumhuriyet'in ilanından sonra Atatürk döneminde art arda reformlar hayata geçirildi. 1 Kasım 1922'de saltanat, 3 Mart 1924'te halifelik kaldırıldı; aynı tarihte Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi. 1928'de Latin esaslı yeni Türk alfabesine geçildi. Kadınlara 1930'da belediye, 1933'te muhtarlık, 1934'te milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı. 1934'te kabul edilen Soyadı Kanunu'yla Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadı verildi.
Kaynak: Gazeteniz Olsun
