TBMM'ye sunulması beklenen 9 maddelik Hal Yasası taslağı, Samsun Sebze ve Meyve Hali'ndeki esnaf ve üreticilerin gündemine oturdu. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temsilcilerinden oluşan bir komisyonun hazırladığı taslak; kayıt dışı ticaretin önlenmesini, fahiş fiyat artışlarıyla mücadeleyi ve üreticiden tüketiciye uzanan ürün zincirinin daha sıkı denetlenmesini hedefliyor. Samsun Gazetesi'nin haberine göre, konuyu değerlendiren hal esnafı kayıt dışılıkla mücadeleyi desteklerken aracılık sisteminin tamamen kaldırılmasının mümkün olmadığını savundu.
Kayıt dışı ticaretin boyutu ne kadar?
Hal esnafından İlyas Acar, hallere girmesi gereken ürünlerin ancak yüzde 30'unun resmi sisteme girdiğini, yüzde 60-70'lik bölümün ise kayıt dışında kaldığını söyledi. Acar, fahiş fiyatların doğrudan hal esnafından kaynaklanmadığını, satış fiyatına işçilik, nakliye ve kasa gibi giderlerin de eklendiğini belirtti. Üreticinin ürününü her zaman doğrudan pazarlayamayacağını, bu nedenle kooperatif ve sebze hallerine ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Acar, çiftçiyi üretimden uzaklaştırmamak gerektiğini vurguladı. Hal esnafından Aydın Deniz ise aracıların yalnızca alım satım yapmadığını, havuç örneğinde olduğu gibi ürünleri yıkayıp paketleyerek satışa hazırladığını anlattı. Deniz, kayıt dışı ticaretin kendi tahminine göre yüzde 20 seviyesinde olduğunu söyledi.
Fiyatları ihracat mı belirliyor?
Hal esnafından Tuncay Güllükaya, ihracatın aksadığı dönemlerde ürünlerin iç piyasaya yöneldiğini belirtti. Samsun Canlı Haber'e yansıyan açıklamasında Güllükaya, gemilerin sefer yapamadığı dönemlerde ihraç edilemeyen ürünlerin Samsun Hali'ne geldiğini, bu durumun örneğin şeftali fiyatını yaklaşık 20 gün boyunca 20-30 lira seviyesinde tuttuğunu söyledi. Güllükaya, ürünlerin satılamaması ya da imha edilmesinin her zaman fiyat manipülasyonu anlamına gelmediğini, Türkiye'nin birçok bölgesinde aynı ürünün yetiştirilmesinin arz fazlasına yol açabildiğini ve üretim planlamasına ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.
Esnaf yeni düzenlemede neyi önceliyor?
Hal esnafından Yüksel Çakar, yeni yasada önceliğin vergi kaçakçılığıyla mücadele olması gerektiğini söyledi. Çakar, ürünlerin tek bir merkezde toplanıp dağıtılmasının daha sağlıklı olacağını belirtirken, çevre ilçelerdeki hallerin kapatılması halinde mevcut halin kapasitesinin yetersiz kalabileceğine dikkat çekti. Mazot, nakliye ve vergi maliyetlerinin yüksekliğine değinen Çakar, devletin çiftçiye destek sağlaması halinde fiyatların düşmesine katkı sunabileceğini söyledi. Aracılık sisteminin tamamen kaldırılmasını gerçekçi bulmayan Çakar, asıl hedefin ticaretin kayıt altına alınması olduğunu, sağlam ürünlerin fiyatları yükseltmek amacıyla çöpe atılmasının tespiti halinde ağır yaptırım uygulanması gerektiğini sözlerine ekledi.
Samsun Sebze ve Meyve Hali'nde görüşlerini paylaşan çiftçi Aziz Öztürk de küçük çiftçilerin giderek azaldığını dile getirdi.
Kaynak: Samsun Gazetesi, Samsun Canlı Haber
