Sosyal Güvenlik Kurumu, şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik denetim uygulamasında değişikliğe gitti. Yeni düzenlemeyle trafik denetiminde sigortasız olduğu belirlenen sürücüler artık otomatik olarak kayıt dışı istihdam kapsamında cezalandırılmayacak; sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişkinin niteliği SGK denetmenlerince araştırılacak.
2021 yılından bu yana SGK ile il emniyet müdürlükleri arasında sürdürülen uygulamada, trafik ekipleri şirket aracı kullanan sürücülerin sigortalılık durumunu kontrol ediyor. Sigortasız sürücüye ilişkin plaka, kimlik bilgisi, denetim yeri ve tarih gibi bilgileri içeren tutanak SGK'ya iletiliyor ve buradan kayıt dışı istihdam incelemesi başlatılıyor. NTV'nin haberine göre bundan böyle bu tutanak tek başına idari para cezası uygulanması için yeterli sayılmayacak.
Sürücü ile şirket arasında geçmişte sigortalı bir çalışma ilişkisi bulunmuyorsa dosya SGK denetmenlerine gönderilecek. Denetmenler sürücü ve araç sahibinin ifadesine başvurarak aracın arkadaşlık veya akrabalık nedeniyle mi kullanıldığını, emanet verilip verilmediğini yoksa fiilen bir işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığını değerlendirecek. İnceleme sonucunda hazırlanacak rapora göre işlem yapılacak.
Ceza miktarı ne kadar olacak?
Kayıt dışı işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde şirketlere uygulanan yaptırımlar sürüyor. 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi kapsamında, sigortasız çalışanın işe giriş bildirgesinin zamanında verilmemesi halinde 66 bin 60 lira idari para cezası kesilebiliyor. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrar tespit edilmesi durumunda ceza, her sigortasız çalışan için 198 bin 180 liraya kadar yükselebiliyor.
Bunlara ek olarak çalışanın aylık bildirimlerde yer almaması halinde 66 bin 60 lira, ücret bordrosunda bulunmaması durumunda 16 bin 515 lira, yasal kayıtların geçersiz olması halinde de 16 bin 515 lira tutarında ayrı cezalar uygulanabiliyor. Tespit edilen ihlallerin niteliğine göre bu cezalar birlikte de uygulanabiliyor.
Kiralık ticari araçlarda sorumluluk kime ait?
Ticari aracın kiraya verildiği durumlarda farklı bir değerlendirme yapılıyor. Aracı kullanan sürücü, kiralayan gerçek ya da tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılıyorsa araç sahibine bu nedenle kayıt dışı istihdam cezası uygulanmıyor. Bu istisnanın geçerli olabilmesi için araç kira sözleşmesinin yazılı olarak düzenlenmiş ve taraflarca imzalanmış olması gerekiyor.
Samsun Gazetesi'nin haberine göre ticari araçların karıştığı kazalarda sürücünün yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde, araç sahibinin maddi ve hukuki sorumluluğu da ayrıca gündeme gelebiliyor.
Kaynak: Samsun Gazetesi
