Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik uygulamada değişikliğe gitti. Yeni düzenlemeyle, trafik tutanağının tek başına kayıt dışı istihdam cezası için yeterli sayılmayacağı, araç sahibi şirket ile sürücü arasındaki ilişkinin SGK denetmenlerince ayrıca araştırılacağı bildirildi. Samsun Haber'in NTV'den aktardığına göre düzenleme, aracını yakınına veya arkadaşına kullandırdığı için sigortasız sürücü olarak yakalananların, sigortasız işçi çalıştıran işverenlerle aynı muameleyi görmesinin önüne geçmeyi amaçlıyor.
Denetim süreci nasıl işliyor?
2021 yılından itibaren SGK ile il emniyet müdürlükleri arasında yürütülen uygulamada, trafik ekipleri sigortasız olduğu belirlenen sürücülere ait tutanakları SGK'ya iletiyor. Tutanaklarda aracın plakası, sürücünün kimlik bilgileri, cezanın düzenlendiği yer ve tarih kayıtlı oluyor. Yeni uygulamada, sürücü ile araç sahibi şirket arasında geçmişte sigortalı çalışma ilişkisi bulunmuyorsa dosya doğrudan SGK denetmenlerine gönderiliyor. Denetmenler sürücü ve araç sahibinin ifadesine başvurarak aracın arkadaşlık ya da akrabalık nedeniyle mi kullanıldığını, yoksa gerçekte bir işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığını araştırıyor. Nihai işlem, hazırlanan inceleme raporuna göre belirleniyor.
Düzenlemeyle sigortasız çalışmanın başlangıç tarihinin hesaplanmasına ilişkin esaslar da değişti. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığına dair birden fazla tespit bulunması halinde en eski tarih işe giriş günü sayılacak; sonraki her çalışılan gün için bir günlük sigortalı hizmet kazandırılacak ve bu ilişki kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilecek. Tespit bulunmayan bir ayın ardından yeniden çalışma belirlenirse yeni bir işe giriş işlemi yapılacak.
Cezalar ne kadar?
5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi kapsamında, sigortasız çalışan için işe giriş bildirgesinin zamanında verilmemesi halinde işverene 66 bin 60 lira idari para cezası uygulanabiliyor. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrar tespit edilmesi durumunda ceza her bir sigortasız çalışan için 198 bin 180 liraya kadar çıkabiliyor. Buna ek olarak çalışanın aylık bildirimlerde yer almaması nedeniyle 66 bin 60 lira, ücret bordrosunda bulunmaması nedeniyle 16 bin 515 lira, yasal kayıtların geçersiz sayılması halinde ise yine 16 bin 515 lira tutarında ayrı yaptırımlar uygulanabiliyor. Tespit edilen ihlalin niteliğine göre bu cezalardan birden fazlası aynı anda uygulanabiliyor.
Ticari aracın kiraya verildiği durumlarda farklı bir değerlendirme yapılıyor. Aracı kullanan sürücü, kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılıyorsa araç sahibine kayıt dışı istihdam cezası uygulanmıyor; bunun için kira sözleşmesinin yazılı yapılması ve taraflarca imzalanması gerekiyor. Öte yandan ticari araçların karıştığı kazalarda sürücünün yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde araç sahibinin maddi ve hukuki sorumluluğu da gündeme gelebiliyor.
Kaynak: Samsun Haber
