Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Acil Tıp ve Fitoterapi Uzmanı Prof. Dr. Türker Yardan, doğadan toplanarak tüketilen mantarların karaciğer ve böbrek yetmezliğine, bazı durumlarda ölüme neden olabileceğini belirterek vatandaşları uyardı. Yağışların artmasıyla doğada kendiliğinden yetişen mantarların çoğaldığına dikkat çeken Yardan, bu durumun zehirlenme riskini de artırdığını söyledi.
Yardan, ölümcül mantar zehirlenmelerinin önemli nedenlerinden birinin amanita phalloides, yani halk arasında köy göçüren olarak bilinen tür olduğunu belirtti. Bu mantarın tüketilmesinin ardından zehirlenme belirtilerinin genellikle 6-12 saat gibi gecikmeli bir süreçte ortaya çıktığını kaydeden Yardan, ilk aşamada bulantı, kusma ve ishal gibi şikayetlerin görüldüğünü ifade etti.
Belirtilerin azalması iyileşme anlamına mı geliyor?
Prof. Dr. Yardan, hastalığın ilerleyen aşamalarında kişinin kendisini daha iyi hissedebildiğini, ancak bu geçici rahatlama döneminin yanıltıcı olduğunu vurguladı. Karaciğer ve böbrek hasarının 3-6 gün içinde belirginleşebildiğini anlatan Yardan, şöyle konuştu: "Kişinin şikayetlerinin azalması, zehirlenmenin geçtiği anlamına gelmez. Bu nedenle mantar tüketimi sonrasında zehirlenme şüphesi oluştuğunda belirtilerin ortaya çıkması beklenmemelidir."
Pişirmek veya kurutmak zehri giderir mi?
Zehirli mantarların sirkeli ya da tuzlu suda bekletme, kaynatma, iyi pişirme veya güneşte kurutma gibi yöntemlerle zararsız hale getirilebileceği yönündeki inanışın yanlış olduğunu belirten Yardan, "Zehirli maddeleri ortadan kaldırmaz. Zehirli mantarları görünüşlerinden, kokularından veya tatlarından güvenilir şekilde ayırt etmek mümkün değildir" dedi. Yardan, bazı mantar türlerinin alkolle birlikte tüketilmesi durumunda çarpıntı, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve baş dönmesi gibi belirtilerin görülebileceğini de sözlerine ekledi.
Herhangi bir şikayet olmasa da doğadan toplanan mantar tüketen kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirten Yardan, "Zehirlenme şüphesi bulunan durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır" şeklinde konuştu. Tüketilen mantardan bir örnek kalması halinde bunun teşhis sürecine yardımcı olabileceğini belirten Yardan, bu örneğin hastaneye götürülmesini, aynı mantarı yiyen kişilerin şikayeti olmasa bile sağlık kontrolünden geçmesini önerdi.
Ağır mantar zehirlenmelerinde karaciğer yetmezliğinin gelişebildiğini, bazı hastalarda karaciğer nakline kadar gidebildiğini hatırlatan Yardan, erken müdahalenin hayati önem taşıdığını söyledi. Vatandaşların doğada kendiliğinden yetişen mantarlar yerine denetimli üretimle elde edilen kültür mantarlarını tercih etmesi gerektiğini belirten Yardan, mantar zehirlenmesinin basit bir gıda zehirlenmesiyle karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.
Kaynak: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
